Het bombardement op Rotterdam: het hart gebroken, de rug gerecht
Op 14 mei 1940 verandert Rotterdam voorgoed. In slechts dertien minuten wordt een groot deel van de historische binnenstad verwoest door een Duits bombardement. Bijna 80.000 Rotterdammers raken dakloos en honderden mensen komen om het leven. Toch vormt juist deze verwoesting de basis voor het moderne Rotterdam van vandaag.
Het Maritiem Museum staat midden in dit verhaal. Letterlijk gebouwd op de puinhopen van historisch Rotterdam, tussen twee monumenten die herinneren aan de Tweede Wereldoorlog. In het noorden ‘De verwoeste stad’ van Ossip Zadkine, dat staat voor het bombardement van mei 1940. In het zuiden ‘De boeg’ van Frederico Carasso, dat staat voor de herrijzenis van Nederland.
Dertien minuten die Rotterdam voorgoed veranderde
In mei 1940 biedt Rotterdam onverwacht hevige tegenstand aan het Duitse leger, vooral rond de Maasbruggen. Wanneer de stad zich niet direct overgeeft, stelt de Duitse legerleiding een ultimatum: capitulatie of bombardement.
Op de ochtend van 14 mei stijgen ongeveer negentig Duitse Heinkel 111-bommenwerpers op richting Rotterdam. Slechte communicatie zorgt ervoor dat het bombardement uiteindelijk doorgaat. Rond half twee ’s middags vallen bijna 100.000 kilo bommen op de stad. In minder dan een kwartier worden zes eeuwen stadsgeschiedenis grotendeels weggevaagd. Ruim 24.000 woningen, tientallen kerken en grote delen van de oude binnenstad gaan verloren. Nog diezelfde dag geeft Rotterdam zich over. Een dag later capituleert Nederland.
De havenstad herrijst
In het centrum van Rotterdam wordt bijna alles verwoest. Enkele gebouwen, waaronder het Witte Huis, blijven bespaard.
Hoewel het centrum het zwaarst wordt getroffen, blijft de haven grotendeels intact. De Rotterdamse haven was op dat moment al meer dan een halve eeuw de belangrijkste haven van Duitsland. Grote hoeveelheden goederen en grondstoffen gingen via Rotterdam Duitsland in en uit, waardoor de haven van groot economisch en strategisch belang was voor nazi-Duitsland. Bovendien kon de haven later een belangrijke rol spelen in de geplande aanval op Engeland, ook wel bekend als ‘Operatie Seelöwe’.
Na de oorlog wordt het puin van de oude stad gebruikt voor de wederopbouw van Rotterdam. Daarmee vormt het bombardement letterlijk de basis van het moderne Rotterdam zoals we dat vandaag kennen.
Beelden en objecten rondom het bombardement op Rotterdam
In de collectie van het Maritiem Museum, én in bruikleen, bevinden zich bijzondere objecten en foto’s die dit verhaal zichtbaar maken:
De brandgrens in de stad, die laat zien waar de bommen vielen
Foto van het bombarement op 14 mei 1940
Het zakhorloge van havenmedewerker Matthijs Rotgans die geraakt werd door een kogel en daarna stilviel
Het brandende s.s. Statendam III aan de Wilhelminapier
Het Witte Huis die op wonderbaarlijke wijze gespaard is gebleven
De verwoeste Laurenskerk na 14 mei 1940
Brandgrenskaart
Brandgrensverlichting door de stad
Rotterdam tijdens het bombardement
Zakhorloge van havenmedewerker Matthijs Rotgans
Brandende s.s. Statendam III aan de Rotterdamse Wilhelminapier
Het Witte Huis die gespaard is gebleven
Rotterdam, de Laurenskerk na 14 mei 1940
Dresden: de Frauenkirche na 14 februari 1945