De toekomst begint vandaag, bij een kind dat iets wil maken 

Wat gebeurt er als je kinderen een oud (scheeps)apparaat in handen geeft, ze laat nadenken over de toekomst van de zee en vervolgens vraagt: hoe zou jij dit beter maken? Dan ontstaat er iets bijzonders. Een kind dat eerst aarzelend naar een apparaat kijkt, draait een schroef los. Een leerling die denkt niet technisch te zijn, bedenkt een oplossing. En een groep jongeren ontdekt dat techniek niet alleen iets is wat anderen doen, maar iets waar zij zélf een rol in kunnen spelen. 

Precies dit is waar techniekeducatie in het Maritiem Museum Rotterdam om draait. Daarmee planten we vandaag de zaadjes voor de makers, denkers en doeners van morgen. 

Techniek en cultuur komen samen

De collectie van het Maritiem Museum vormt het vertrekpunt voor een eigentijdse kijk op de toekomst. Hoe bouwden mensen vroeger schepen? Welke technieken maakten de scheepvaart mogelijk? En welke oplossingen zijn nodig om de zee duurzaam te gebruiken voor energie, voedsel en transport? 

In de educatieprogramma’s komen techniek en cultuur samen. Een historisch verhaal, een bijzonder object of een actuele uitdaging vormt de aanleiding om zelf aan de slag te gaan. Jongeren leren niet alleen hoe iets werkt, maar ook waarom het is bedacht, welke problemen ermee worden opgelost en hoe zij zelf nieuwe, duurzame uitvindingen kunnen maken. 

Dat maakt onze aanpak uniek. In het museum is techniek geen abstract vak uit een lesboek. Het is zichtbaar, tastbaar en verbonden met de wereld om ons heen. 

Mislukken bestaat niet 

Een van de krachtigste methodes binnen techniekeducatie is tinkeren: een open, onderzoekend maakproces waarin leerlingen ontwerpen, bouwen, testen, aanpassen en opnieuw proberen. Er is niet één goed antwoord en geen mislukkingen, het gaat hier om het proces.   

In de les ‘Zeehelden’ maken kinderen uit groep 3 en 4 een uitvinding die plastic uit de zee kan halen. Kan hun apparaat iets oprapen, opvegen, vasthouden of ‘vissen’? Met hergebruikte materialen gaan ze aan de slag. Het resultaat is soms verrassend, soms grappig en altijd een waardevolle ervaring: “Ik heb dit zelf gemaakt.” 

Ook in ‘Tech aan dek’ staat ontdekken centraal. In de familietentoonstelling ‘Te Water!’ leren leerlingen over de Nederlandse scheepsbouw. Daarna duiken ze ‘De Brug’ in, het technieklokaal van het museum. Daar halen ze overgebleven apparaten uit elkaar en onderzoeken ze de techniek achter apparaten die aan boord van schepen worden gebruikt. Met echte materialen uit onder andere de maritieme industrie, bijvoorbeeld afkomstig van Alphatron, krijgen ze inzicht in de techniek die schuilgaat achter hun dagelijks leven. 

Lang niet alle scholen zijn in staat zoiets zelf aan te bieden. Het museum vult die leemte door kinderen de kans te geven om ook hier met hun handen te werken. 

Naar een toekomstig beroep 

Techniekeducatie helpt jongeren ontdekken welke mogelijkheden er voor hen liggen in de maritieme sector. In de tentoonstelling ‘Offshore Experience’ maken leerlingen kennis met zeventien beroepen die verbonden zijn aan de offshore-industrie. Van onderhoudsmonteur tot robotbestuurder: jongeren onderzoeken welke vaardigheden en opleidingen bij hen passen. Voor vmbo-leerlingen en mbo-studenten is het programma zo ingericht dat de stap naar een passende technische opleiding in Rotterdam concreet en haalbaar wordt. 

Ook het Technasiumprogramma brengt jongeren elk jaar rechtstreeks in contact met de praktijk. In 2025 namen tien scholen uit het hele land deel aan een uitdagende technische opdracht van een bedrijf uit de maritieme sector. Leerlingen onderzochten een vraagstuk, ontwierpen een oplossing en werkten toe naar een prototype en een pitch.  

In dat jaar presenteerden maar liefst twee bedrijven een opdracht aan leerlingen. SBM Offshore vroeg hen na te denken over het afmeren van een drijvend windmolenpark midden op zee. Osbit vroeg om een slimme oplossing voor het plaatsen van monopiles, zonder het gebruik van een kraan aan boord. Tijdens de finale op het RDM-complex reikte de Verolme Trust voor het eerst de Verolme-prijs uit: een uur surfles met de hele klas op de Noordzee. Een prachtige manier om jongeren te laten ervaren dat hun ideeën er echt toe doen. 

Kennis en kansen  

De Rotterdamse haven en de maritieme industrie staan voor grote uitdagingen in de energietransitie, verduurzaming en technologische innovaties. Daarvoor zijn nieuwsgierige, goed opgeleide en gemotiveerde jongeren nodig. Het Maritiem Museum wil de schakel zijn tussen jeugd, onderwijs en de maritieme industrie. Daarom werken we samen met scholen, opleiders, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Via onder meer JINC, STC, Technasium Nederland, Sterk Techniekonderwijs en het leer-ecosysteem Techniekhuis Rotterdam bouwen we aan een netwerk waarin kennis, kansen en inspiratie samenkomen. 

Een belangrijke partner hierin is de Verolme Trust. Dankzij hun betrokkenheid, vertrouwen en financiële steun kan het museum investeren in betekenisvolle techniekeducatie voor nieuwe generaties. De Trust maakt het mogelijk om programma’s te ontwikkelen, doelgroepen te bereiken en jongeren op een laagdrempelige manier kennis te laten maken met technische beroepen en opleidingen. Daarmee is de Verolme Trust van grote betekenis voor onze ambitie om de Rotterdamse haven ook in de toekomst te voorzien van talent. 

Ook de bijdragen van de EU via het Joint Transition Fund helpen ons om grote stappen te zetten. Zo is techniekeducatie onderdeel geworden van diverse tentoonstellingen, is het aantal museumdocenten verdubbeld, hebben we het technieklokaal ‘De Brug’ kunnen realiseren en worden er in alle vakanties techniekeducatie lessen aangeboden aan de reguliere bezoekers. 

JINC organiseert onder anderen bliksemstages, vaak in samenwerking met partners. Tijdens zo’n stage maken vmbo-leerlingen in één ochtend of middag kennis met de maritieme sector. Ze gaan direct op locatie bij een bedrijf aan de slag om te ontdekken of de maritieme wereld bij hen past. In het Maritiem Museum brengen zij eerst een bezoek aan de ‘Offshore Experience’. Daarna worden de mouwen nog eens extra opgerold en doen ze een ontwerpopdracht. Tijdens de bliksemstage brengen de leerlingen in kleinere groepen een bezoek aan een echt maritiem bedrijf, zoals een scheepsbouwer, technisch installateur of een bedrijf dat in de logistiek werkzaam is. 

Zelfvertrouwen  

In het schooljaar 2024-2025 bereikten onze techniekeducatieprogramma’s meer dan vijftienduizend leerlingen in schoolverband. Daarnaast biedt kindertentoonstelling ‘Plons! De toekomst van de zee’ duizenden kinderen en families de mogelijkheid om spelenderwijs techniek te ontdekken. De impactmetingen laten zien dat de programma’s worden gewaardeerd en bijdragen aan kennisontwikkeling, zelfvertrouwen en toekomstoriëntatie. 

Maar de echte winst zit soms in een klein moment. Een leerling die ontdekt dat hij goed kan samenwerken. Een kind dat voor het eerst een technisch apparaat uit elkaar haalt. Een groep die na eindeloos proberen tóch een werkende uitvinding maakt. Of een jongere die zegt: “Misschien is techniek wel iets voor mij.” 

Want de toekomst van de haven begint niet pas op de werkvloer. Die begint vandaag, in de handen van een kind dat iets wil maken.